تبلیغات
حریم - كتاب شناسی 3

حریم

دوشنبه 2 اسفند 1389

كتاب شناسی 3

نویسنده: حریم   طبقه بندی: تاریخی، 

2- عمومی یا سال شماری

* ویژگی این روش:

1 - اگر بنا باشد که آن چه را که بر اساس سیر زمانی به نگارش در آمده تاریخی بنامیم، باید سایر نوشته ها را مقدمه و یا حاشیه این گونه تاریخ نویسی بدانیم. و به تعبیر دیگر این کتب را می توان به واقع کتب تاریخی نامید.

-2 این شیوه شیوه ای مشهور در تدوین تاریخی است که طی آن مورخ حوادث را بر اساس سنوات یا سال نامه ای تنظیم می کند.

3- این روش متضمن و القاء کننده پیوند تاریخ میان حوادث است.

* نقص این روش:

1- رعایت دقیق این شیوه باعث می شود که روایات یک حادثه یکپارچگی خود را از دست بدهد؛ از این رو ابن اثیر برای احتراز از این نقیصه وقایعی را که طی سالها و ماه های پراکنده اتفاق افتاده است را در جای خود، یعنی ذیل «زمان» مربوط به خود ذکر کرده و در جای دیگر نیز به مناسبت مقام، تصویری کلی از آن عرضه داشته است.

[در این گونه تواریخ، همچنین احوال و صفات حکام و خلفاء را در یکجا و گاه در ذیل سال آغاز حکومت و غالبا در ذیل سال مرگشان ذکر می کنند.]

2- از دیگر نواقص این روش این است که تعیین جای وقایعی که تاریخ حدوث آن به درستی معلوم نیست در چنین شیوه ای دشوار خواهد بود؛ از این رو برخی از مورخان چنین حوادثی را در ذیل حوادثی که خود آن را اصح می دانستند ذکر کرده اند. مثلا «طبری» واقعه فتح مدائن را به تفصیل در ذیل سال شانزدهم هجری ذکر کرده است (*) و در حوادث سال نوزدهم متذکر شده است که «واقدی» فتح مدائن را در سال نوزدهم دانسته است (*)؛ و یا فتح شوش و رامهرمز را در وقایع سال هفدهم هجری به تفصیل آورده (همان، 83 به بعد) و در ذیل حوادث سال بیستم یادآور شده است که برخی از راویان، فتح این شهرها را در این تاریخ دانسته اند (*).

در آغاز بکارگیری این روش اختلاف است. (*).

* مهم ترین کتب در این باره:

تاریخ اخبار الخلفاء هشام کلبی،

تاریخ الخلفاء مدائنی،

التّاریخ علی السنین هیثم بن عدی (م207)،

المنتظم ابن جوزی،

الکامل فی التّاریخ ابن اثیر،

البدایة و النهایة ابن کثیر و

تاریخ خلیفة بن خیاط عصفری که این تاریخ را می توان از قدیمی ترین کتب در این زمینه به شمار آورد.

 3- تک نگاری در مسائل و وقایع مهم

* ویژگیهای این روش:

1- این نوشته ها اغلب پیرامون روزهای پر حادثه است و از این جهت شباهت با ایام العرب دارد.

2- این تک نگاری ها را می توان نخستین سبک تاریخ نویسی دانست که میان مسلمین به کار گرفته شد و پس از آن، تواریخ عمومی از به هم پیوستن این تک نگاری ها پدید آمد.

* مهم ترین تک نگارها: ابو مخنف، هشام کلبی و ابوالحسن مداینی.

* مهم ترین کتب تک نگاری: مقتل الحسین  ×، کتاب الجمل، کتاب صفین، کتاب الشوری و دیگر کتب.

* موضوعات تک نگاری: فقط مربوط به حوادث سیاسی و نظامی نبود، بلکه شامل مواردی هم چون:

کتاب المُعَمَّرین (کسانی که عمر طولانی کرده اند)؛

کتاب الاوائل (اولین کارها بدست چه کسانی انجام شد)؛

کتاب اسواق العرب (بازارهای عرب)؛

کتاب المؤدوات (دختران زنده به گور)؛

کتاب من تزوّج من الموالی فی العرب (عجمهایی که با زنان عرب ازدواج کردند)؛

کتاب اخبار الدولة العباسیة (پیرامون حاکمان  عباسی است) و امثال ذلک.

 4- تواریخ محلی

* این سبک تاریخ نگاری از قرن سوم به بعد کاملا متداول بوده است و نگاشته هایی مفصل در این باره تألیف شده است.

* ساختار این کتاب ها به طور عمده بر سه پایه است:

اطلاعات جغرافیایی؛ تاریخی؛ رجالی.

* در بسیاری از موارد بخش رجالی این کتب مفصل ترین قسمت این کتب است.

* روش نگارش این کتاب ها:

1- معمولا بیان چگونگی احداث شهرها و اقوال مربوط به آن، پیشینه تاریخی، تحولات سرنوشت ساز رخ داده در شهر، حُکام و برخی از آگاهی های مربوط به اماکن و یا حتی محصولات شهر را در نخستین فصل این کتاب می آورند.

2- پس از آن به شرح حال رجال آن شهر پرداخته شده و در مواردی صرفا از محدثان و گاهی از تمامی مشاهیر شهر به ترتیب الفبائی و یا غیر آن یاد می شود.

3- گاهی در ضمن این شرح حالها به برخی احادیثی اشاره می شود که از نظر حدیث شناسی قابل توجه است.

 

* مهم ترین و قدیمی ترین کتاب در این باره:

کهن ترین کتاب به دست رسیده، تاریخ مکه از ابو الولید الازرقی(م250)؛ فتوح مصر و المغرب از ابن عبدالحکم (م257)؛ تاریخ الاوسط از اسلم بن سهل رزاز معروف به بحشل واسطی (م292) است.

* مهم ترین آثار:

 تاریخ مکه از ابو الولید الازرقی(م250)؛

تاریخ بخارا از ابوبکر نرشخی (م348)؛

تاریخ قم از حسن بن محمّد بن حسن قمی (م378)؛

تاریخ بغداد از خطیب بغدادی (م463)؛

تاریخ  مدینة دمشق از ابن عساکر(م571)؛

زبدة الحلب من تاریخ حلب از ابن العدیم (م660)؛

البیان المغرب فی اخبار الاندلس و المغرب از ابو عبد الله عذاری مراکشی (قرن هفتم).

* کتب شیعی در این باره:

نِحَلُ العرب از محمّد بن بحر رهنی (اوائل قرن چهارم)؛ (*). از این کتاب بجز آن چه که یاقوت حِمَوی در معجم البلدان ذکر کرده است چیزی باقی نمانده است.

 البلدان و المساحة() یا با نام التبیان فی احوال البلدان (*) از احمد بن محمّد بن خالد برقی است. مؤلف تاریخ قم از این کتاب در کتابش در تاریخ شهر قم نقل کرده است.

المساحة و البلدان از محمّد بن عبد الله بن جعفر بن حسین بن جامع حمیری در قرن سوم است. وی در جستجوی کتاب برقی بوده است؛ ولی چون نیافته است، خود کتابی در این باره تألیف کرده است.(*)

تاریخ قم از حسن بن محمّد بن حسن قمی (م378) که یکی از آثار مهم و علمی ترین کتاب در تمدن کهن اسلامی است.

تاریخ طبرستان از محمد بن الحسن بن اسفندیار (قرن ششم). این اثر جاودانه مهم ترین متنی است که در تاریخ طبرستان نگاشته شده است.

ادامه دارد ...

نظرات() 
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :