تبلیغات
حریم - امام مهدى علیه السلام از دیدگاه نهج‏ البلاغه

حریم

بسم الله الرحمن الرحیم

امام مهدى‏  علیه السلام از دیدگاه نهج‏ البلاغه

     از آنجا كه نهج البلاغه، از جنبه‏هاى متفاوتى همچون: حدیث، اعتقاد، ادبیات، تاریخ و... مورد توجه اندیشمندان اسلامى بوده و از عالى‏ترین و ممتازترین درجه اعتبار و سندیت برخوردار است(1)؛ و از طرفى سخنان شیواى استاد سخن، امیر المؤمنین على‏ابن‏ابیطالب  علیه السلام، به مثابه تفسیر قرآن كریم است. حال این سؤال مطرح است كه موضوع مهدویت در اسلام (به صورت كلى) و تطبیق آن با امام دوازدهم، حضرت مهدى علیه السلام ، از منظر نهج‏البلاغه، چگونه تبیین شده است؟ به دیگر سخن، با قطع نظر از تمام احادیث پیرامون امام مهدى  علیه السلام، كتاب نهج البلاغه تا چه اندازه بازگو كننده اصل مهدویت و ویژگى‏هاى زندگى آن حضرت بوده و نقش وجودى ایشان را تا چه اندازه بیان مى‏دارد؟

قبل از شروع بحث، یادآورى این نكته لازم است كه موضوع مهدویت در نهج البلاغه، از دو منظر قابل تحقیق و بررسى است:

        نخست از دیدگاه ملاحم و پیشگویى‏هاى امام كه قسمتى از آن همچون: روى كار آمدن بنى امیّه، حكومت حجاج‏بن یوسف، سقوط بنى‏امیه و افتادن حكومت به دست بنى‏العباس، قیام زنج در بصره، فتنه مغول و... در گذشته به وقوع پیوسته و قسمت دیگر نیز مربوط به آینده جهان است؛ از قبیل ظهور امام مهدى‏ علیه السلام ‏و قیام جهانى آن حضرت كه به وقوع خواهد پیوست.

        دیدگاه دوم، از منظر امامت و رهبرى امت كه آن نیز شامل دو بخش است: بخشى ویژه دیدگاه كلى پیرامون امامت و رهبرى اهل بیت  علیهم السلام ؛ و بخشى دیگر پیرامون امامت و رهبرى مطلقه و جهانى امام مهدى‏ علیه السلام ‏است.(2)

       امیرالمؤمنین‏ علیه السلام ‏در نهج البلاغه، در 6 خطبه، 2 حكمت و 1 نامه، پیرامون غیبت، ظهور و حكومت امام زمان  علیه السلام ، سیماى یاران و اصحاب ایشان، زنده كردن قرآن و سنت فراموش شده توسط آن حضرت و چندین موضوع مختلف دیگر اشاره فرموده‏اند كه به بررسى اجمالى آنها مى‏پردازیم.

خطبه‏ها

       نخستین خطبه‏اى كه در آن، پیرامون امام عصرارواحنافداه مطالبى بیان شده است، خطبه 100 از نهج البلاغه مى‏باشد؛ این خطبه را در هفته سوم از دوران خلافت خود، در سال 35 هجرى و در روز جمعه بیان فرمودند(3) كه در آنجا، امام على‏ علیه السلام ‏به سه موضوع پیرامون مهدویت پرداخته است و عبارتند از:

 1- ویژگى‏هاى قیام و حكومت امام زمان  علیه السلام ، 2- روش زندگى در دوران غیبت امام عصر علیه السلام  و 3- تداوم امامت تا ظهور امام مهدى  علیه السلام . در این خطبه، پس از سخنرانى پیرامون شناخت صفات خدا و ویژگى‏هاى رسول اكرم صلى الله  علیه وآله مى‏فرماید:

 پس از او(رسول اكرم صلى الله  علیه وآله)، چندان كه خدا خواهد، زندگانى مى‏گذرانید تا آن كه خدا شخصى را برانگیزاند كه شما را متحد سازد و پراكندگى شما را جبران نماید. اى مردم! به چیزى كه نیامده دل نبندید، و از آن چه درگذشت مأیوس نباشید، كه آن كه پشت كرد اگر یكى از پاهایش بلغزد، و دیگرى برقرار باشد، شاید هر دو پا به جاى خود برگشته و استوار ماند؛ آگاه باشید، مثل آل محمد صلى الله  علیه وآله، چونان ستارگان آسمان است؛ اگر ستاره‏اى غروب كند، ستاره‏ى دیگرى طلوع خواهد كرد ( تا ظهور صاحب الزمان  علیه السلام ). گویا مى‏بینم در پرتو خاندان پیامبر صلى الله  علیه وآله، نعمت‏هاى خدا بر شما تمام شده و شما آنچه آرزو دارید، رسیده‏اید.(4)

 خطبه 138 یكى از خطبه‏هایى است كه امام على  علیه السلام ، در آن به بحث پیرامون مهدویت پرداخته‏اند. این خطبه را مى‏توان به عنوان بزرگ‏ترین و متنوع‏ترین خطبه‏اى نامید كه امام على  علیه السلام ، پیرامون امام‏مهدى ‏ علیه السلام ‏بیان فرموده‏اند. امام على  علیه السلام ، با پیش‏گویى از آینده در این خطبه مى‏فرماید:

 او(حضرت مهدى علیه السلام ) خواسته‏ها را تابع هدایت وحى مى‏كند، هنگامى كه مردم هدایت را تابع هوس‏هاى خویش قرار مى‏دهند، در حالى كه به نام تفسیر، نظریه‏هاى گوناگون خود را بر قرآن تحمیل مى‏كنند؛ او نظریه‏ها و اندیشه‏ها را تابع قرآن مى‏سازد. در آینده آتش جنگ میان شما افروخته مى‏گردد، و چنگ و دندان نشان مى‏دهد؛ با پستان‏هاى پرشیر كه مكیدن آن شیرین؛ اما پایانى تلخ و زهرآگین دارد، به سوى شما مى‏آید. آگاه باشید از فردایى كه شما را از آن هیچ آگاهى نیست، زمامدارى حاكمیت پیدا مى‏كند كه غیر از خاندان حكومت‏هاى امروزى است (حضرت‏مهدى عجل الله تعالى فرجه شریف) عمّال و كارگزاران حكومت‏ها را بر اعمال بدشان كیفر خواهد داد؛ زمین میوه‏هاى دل خود (معادن طلا و نقره) را براى او بیرون مى‏ریزد و كلید هایش را به او مى‏سپارد؛ او روش عادلانه در حكوت حق را به شما مى‏نمایاند، و كتاب خدا و سنّت پیامبر صلى الله  علیه وآله را كه تا آن روز متروك مانده‏اند، زنده مى‏كند.(5)

 این خطبه شامل موضوعاتى همچون: آینده بشریت در عصر ظهور، اصول‏گرایى، امام زمان  علیه السلام  و آینده روشن، امام مهدى‏ علیه السلام ‏و استقرار حكومت عدل اسلامى، امام عصر  علیه السلام  و اصالت دادن به قرآن، امام زمان‏ علیه السلام ‏و دست‏یابى به سرمایه‏هاى مخفى زمین، زنده كردن قرآن و سنّت فراموش شده پیامبر صلى الله علیه وآله و فتح كشورها و شكست قدرت‏ها توسط ایشان، امام مهدى‏ علیه السلام ‏و مجازات فاسدان، هدایت الهى و ویژگى‏هاى حكومت امام زمان‏ علیه السلام ‏مى‏باشد.

  از دیگر خطبه‏هایى كه امیر المؤمنین على‏ علیه السلام ‏در آن پیرامون امام مهدى‏ علیه السلام ‏مطالبى بیان فرموده‏اند، خطبه 150 از نهج البلاغه است. در این خطبه، امام على‏ علیه السلام ‏به حوادث سخت آینده اشاره كرده و به موضوعاتى همچون: آینده روشن در حكومت امام زمان علیه السلام ، اخبار غیبى نسبت به آینده امام زمان علیه السلام ، امام مهدى‏ علیه السلام ‏و امیدوارى به آینده، خبر از غیبت امام زمان علیه السلام، روش حكومتى امام علیه السلام ، ره‏آورد حكومت ایشان، سیماى یاران، ویژگى‏هاى امام‏ علیه السلام ‏و قیام و حكومت ایشان اشاره نموده‏اند.

   ایشان در این خطبه مى‏فرمایند:

 به راه‏هاى چپ و راست رفتند، و راه ضلالت و گمراهى پیمودند، و راه روشن هدایت را گذاشتند. پس در باره آنچه كه باید باشد، شتاب نكنید، و آنچه را كه در آینده باید بیاید دیر مشمارید؛ چه بسا كسى براى رسیدن به چیزى شتاب مى‏كند، اما وقتى به آن رسید، دوست دارد كه اى كاش آن را نمى‏دید، و چه نزدیك است امروز ما به فردایى كه سپیده آن آشكار شد.

 اى مردم! اینك ما در آستانه تحقق وعده‏هاى داده شده و نزدیكى طلوع آن چیزهایى كه بر شما پوشیده و ابهام‏آمیز است قرار داریم.

 بدانید آن كس كه از ما (حضرت مهدى عجل الله تعالى فرجه شریف) كه فتنه‏هاى آینده را دریابد ، با چراغى روشنگر در آن گام مى‏نهد، و با روش پیامبر صلى الله علیه وآله و امامان  علیهم السلام  رفتار مى‏كند تا گره‏ها را بگشاید، بردگان و ملت‏هاى اسیر را آزاد سازد، جمعیت‏هاى گمراه و ستمگر را پراكنده و حق جویان پراكنده را جمع‏آورى مى‏كند. حضرت مهدى علیه السلام، سال‏هاى طولانى در پنهانى از مردم به سر مى‏برد، آنچنان كه اثر شناسان، اثر قدمش را نمى‏شناسند، گرچه در یافتن اثر و نشانه‏ها تلاش فراوانى كنند؛ سپس گروهى براى درهم كوبیدن فتنه‏ها آماده مى‏گردند و چونان شمشیرها صیقل مى‏خورند؛ دیده‏هاشان با قرآن روشنایى گیرد و در گوش‏هاشان تفسیر قرآن طنین افكند و در صبحگاهان و شامگاهان جام‏هاى حكمت سر مى‏كشند.(7)(6)

 

  خطبه 182، از خطبه هایى است كه امام على  علیه السلام ، در آن به بحث پیرامون امام مهدى‏ علیه السلام ‏و موضوعاتى از جمله: امام زمان‏ علیه السلام ‏و زنده كردن اسلام، سیماى ایشان و شناخت آخرالزمان و غیبت، پرداخته است.

       این خطبه در سال 40 (ه.ق) و در اواخر زندگى آن امام در شهر كوفه بیان شده است و آن حضرت بر روى سنگى كه جعدة بن ‏هبیره مخزومى  آماده كرده بود، ایستاد و در حالى كه پیراهنى خشن از پشم بر تن و شمشیرى با لیف خرما برگردن و كفشى از لیف خرما در پا، و بر پیشانى او پینه از كثرت سجود آشكار بود، پس از بیان مطالبى پیرامون خداى تعالى و تقوا، به بیان مطالبى پیرامون امام مهدى  علیه السلام ، پرداخته و فرمودند:

 زره دانش بر تن دارد، و با تمامى آداب، و با توجه و معرفت كامل آن را فراگرفته است، حكمت گمشده اوست كه همواره در جستجوى آن مى‏باشد، و نیاز اوست كه در به دست آوردنش مى‏پرسد؛ در آن هنگام كه اسلام غروب مى‏كند و چونان شترى در راه مانده، دُم خود را به حركت درآورده، گردن به زمین مى‏چسباند؛ او پنهان خواهد شد (دوران غیبت صغرا و كبرا) او باقیمانده حجت‏هاى الاهى، و آخرین جانشین از جانشینان پیامبران است.(8)

 

  خطبه 187 نیز، از دیگر خطبه‏هایى است كه امام على علیه السلام، به موضوع مهدویت پرداخته است. این خطبه كه پس از جنگ نهروان در سال 38 ه. ق در كوفه ایراد شده است، به موضوعاتى همچون شناخت یاران امام زمان‏ علیه السلام و یاد شیرین امام زمان علیه السلام در آینده مى‏پردازد. امام على‏ علیه السلام  دراین خطبه مى‏فرماید:

 آگاه باشید! آنان كه پدر و مادرم فدایشان باد، از كسانى هستند كه در آسمان‏ها معروف، و در زمین گمنامند؛ هان اى مردم! در آینده پشت كردن روزگار خویش و قطع شدن پیوندها، و روى كار آمدن خردسالان را انتظار كشید؛ و این روزگارى است كه ضربات شمشیر بر مؤمن آسان‏تر از یافتن  مال حلال است؛ روزگارى كه پاداش گیرنده از [پاداش] دهنده بیشتر است و آن روزگارى كه بدون نوشیدن شراب، مست مى‏شوید؛ با فراوانى نعمت‏ها، بدون اجبار سوگند مى‏خورید، و بدون عذر دروغ مى‏گویید، و آن روزگارى است كه بلاها شما را مى‏گزد، چونان گزیدن و زخم‏كردن دوش شتران از پالان! آه! آن رنج و اندوه چقدر طولانى، و امید گشایش چقدر دور است!(9)

 

       خطبه 192 كه آخرین خطبه و سخنرانى امام على‏ علیه السلام ‏پیرامون امام مهدى‏ علیه السلام به شمار مى‏رود، در سال 40 هجرى، در حالى كه سوار بر اسب بودند ایراد فرمودند. این خطبه را كه قاصعه؛ یعنى تحقیر كننده نامیدند، در آن، ارزش‏هاى جاهلى كوچك و خوار شمرده شده است. این خطبه از طولانى‏ترین سخنرانى‏هاى امام است. امام على ‏ علیه السلام  ‏در بین این سخنرانى، به جنگ و مبارزه بى امان امام زمان  علیه السلام  ‏با منحرفان اشاره كرده و فرمودند :

 حال اندكى از سركشان و ستمگران  باقى ماندند كه اگر خداوند مرا باقى گذارد، با حمله دیگرى نابودشان خواهم كرد و حكومت حق را در سراسر كشور اسلامى، جز مناطق پراكنده و دوردست، پایدار خواهم كرد.(10)
ادامه دارد ...

نظرات() 
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :