تبلیغات
حریم - كتاب شناسی

حریم

پنجشنبه 28 بهمن 1389

كتاب شناسی

نویسنده: حریم   طبقه بندی: تاریخی، 

بسم اللّه الرّحمن الرّحیم

مباحثی پیرامون تاریخ، روش تاریخ نگاری و کتاب شناسی اجمالی برخی کتب تاریخی (قسمت یكم)

مقدمه:

نکته یکم:

برای تحقیق و بررسی موضوعات مورد علاقه، نیازمند رجوع به منابعی هستیم که پیرامون موضوعِ تحقیقی ما نگاشته و به رشته تحریر در آمده است.

آن چه که تحقیقات را پر بارتر، دقیق تر و دسترسی به مواد خام تحقیق را سهل تر می نماید، شناخت کتاب هایی است که در مجموعه موضوع تحقیقی نگاشته شده باشد. هر چه شناخت این منابع بیشتر و محقق به جزئیات بیشتری از کتاب آشنا باشد، در نتیجه رسیدن به نتیجه کار که بیرون دادن یک موضوع تحقیقی است علمی تر، دقیق تر و آسان تر خواهد بود. از این رو کتاب شناسی هر علمی از پیش نیازهای آن علم است و برای محقق راهی میان بر برای طی کردن مراحل تحقیق و به ثمر نشستن کار است.

 

یکی از موضوعاتِ تحقیق، تاریخ است و اگر اسلامی شود و بگوییم تاریخ اسلام، در این صورت هم منابع آن محدود به صدر اسلام به بعد شده و هم علاوه بر مقدس کردن این علم، از جهتی برخی مباحث مهم کلامی و عقیدتی را به همراه خود خواهد آورد. از این رو برای تحقیق در این زمینه نیز ابتداء نیازمند شناخت اجمالی منابع اسلام و زآن پس نیازمند شناخت تفصیلی به این منابع می باشیم.

[ما در نکته دوم به کتبی که به این فهرست های اجمالی اشاره کرده اند می پردازیم و در مباحث آینده به کتاب شناسی تفصیلی برخی کتب مهم اشاره خواهیم کرد.]

نتیجه: پس منابع تاریخی و روش های تاریخ نگاری، برای یک محقق از ضروریات کاری اش محسوب شده و این مطلب را می نمایاند که برای رشد سریع تر و دقیق تردر امور تحقیقی اش، به این گونه کتب تاریخی و روش های نگارش آن آشناتر باشد. 

نکته دوم: فهرست معاجم و کتاب نامه هایی که به تألیفات مسلمین از جمله کتب تاریخی اشاره کرده اند:

این نکته پیرامون برخی کتاب هایی که به جمع آوری تألیفات مسلمین، چه به صورت عمومی و چه اختصاصی اقدام کرده اند می باشد. این گونه معاجیم و کتاب نامه ها به روش های متعددی که به دیدگاه مؤلفینشان باز می گردد جمع آوری و تألیف شده اند که به برخی از این روشها به طور خلاصه اشاره می کنیم:

* کتبی که به فهرستی از مؤلفان و آثار عمومی آنان اشاره کرده اند.

الفهرست ابن ندیم(م380)؛ (مقاله سوم)

فهرست و یا رجال نجاشی(م450)؛

الفهرست شیخ طوسی(م460)؛

معالم العلماء ابن شهر آشوب (م588).

کشف الظّنون عن اسامی الکتب و الفنون از حاجی خلیفة (م1067)؛

تاریخ الأدبِ العربی از بُروکِلمَن(borokelman) (1867-1956م؛ خاور شناس آلمانی)؛

تاریخ التُّراث العربی از فؤاد سزگین؛

مدخل تاریخ شرق اسلامی از ژان سواژه.

* در آثار کهن چند کتاب پیرامون تاریخ و آثار مهم تاریخی تألیف شده است از جمله:

الِاعلان بالتّوبیخ لمن ذمّ اهلَ التّاریخ از شمس الدّین سخاوی (م902)؛

المختصر فی علم التّاریخ (تألیف در867) از محی الدّین کافیجی(م879)؛

الشّماریخ  فی علم التّاریخ از جلال الدّین سیوطی(م911)؛

* مهم ترین کار در این زمینه توسط «فرانتس روزنتال» صورت گرفت که به عربی با نام «علم التّاریخ عند المسلمین» و در فارسی به نام «تاریخ تاریخنگاری در اسلام» ترجمه اسد الله آزاد در دو جلد منتشر شد. در این کتاب تطور دانش تاریخ را در دنیای اسلام مورد بحث قرار گرفته است.

* بهترین کتاب برای معرفی منابع تاریخ اسلام و ایران به زبان فارسی، کتاب «ادبیات فارسی» بر مبنای اِستوری است که برخی از محققین آنرا ترجمه و تکمیل کرده اند.

* این گونه کتاب ها درچند دهه اخیر:

دکتر جواد علی با نگارش مقاله ای مفصل با نام «موارد تاریخ الطّبری» در مجله المجمع العلمی العراقی، کاری علمی در این زمینه را آغاز کرد.

نشأة علم التّاریخ عند العرب از دکتر عبد العزیز الدَّوری .

* مفصل ترین کار موجود: التّاریخ العربی و المؤرّخون، در چهار مجلد از مصطفی شاکر.

 

توجه: نخستین چاپ آثار مهم و معروف تاریخی مسلمین هم چون: تاریخ طبری؛ (بخشی از) انساب الاشراف، تاریخ یعقوبی، البدء و التّاریخ و بسیاری از کتب دیگر در اروپا به ویژه هلند، آلمان و پاریس فرانسه انجام شده است که به نوبه خود قابل تأمل است.

... ادامه دارد

 

نظرات() 
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :