تبلیغات
حریم - شبهه ای از سر بی سوادی یا ...

حریم

سه شنبه 14 آبان 1392

شبهه ای از سر بی سوادی یا ...

نویسنده: حریم   طبقه بندی: كلامی و اعتقادی(امامت)، تاریخی، 

ما از تبار قریش هستیم...

اخیراً عده ای در برخی سایت های اینترنتی، درباره ایرانیان به مطالبی اشاره کرده و این مطالب را مستند به روایتی از امام حسینعلیه السلام نموده اند که به ظاهر با انبوه روایاتی که در فضیلت ایرانیان بدست رسیده است و سیره آن امامان همام که برخوردی مهربانانه و محترمانه با ایرانیان داشته اند منافات دارد.

حال به دنبال این که این نویسندگان در صدد چه بوده اند و چه هدفی را دنبال می نمایند نیستیم؛ بلکه صرفا در مقام نقدی علمی بر این گزافه گویی هایی هستیم (و لو هیچ علمیتی نه در نویسنده و نه در نوشتار مشاهده نمی شود و در ابتدا نیز به علت عدم ارزش علمی این سخنان، رقبتی به نگارش ردیه ای بر این متن مشاهده نمی شد؛ اما به درخواست برخی دوستان در صدد نقدی و لو به مختصر بر این نوشتار شدیم) که بدون رعایت و در نظر گرفتن پیش زمینه های نقد علمی، به این مطالب خلاف واقع اشاره كرده است.

بررسی حدیث

نخستین منبعی که به این روایت اشاره کرده، کتاب معانی الاخبار شیخ صدوق است که وی به نقل از امام صادقعلیه السلام می نویسد:

71- وبهذا الاسناد، عن الحسن بن یوسف، عن عثمان بن جبلة، عن ضریس ابن عبد الملك قال: سمعت أبا عبد اللهعلیه السلام یقول: نحن قریش، وشیعتنا العرب، وعدونا العجم.[1]

 

اشاره به چند نکته پیرامون این شبهه :

یکم: بررسی سند روایت

این روایت از نظر سندی اشکال دارد؛ زیرا در سند شخصی مجهول به نام «عثمان بن جبلة» و شخصی ضعیف به نام «سلمة بن الخطاب» که نجاشی در رجال خویش، وی را تضعیف کرده است؛[2]؛ از این رو این روایت هیچ اعتباری ندارد و نمی شود آن را به امام نسبت داد و حکمی را برآن بار کرد.

 

دوم: بر فرض گذشت از ضعف سندی این حدیث و پذیرش آن، نکات ذیل قابل توجه است:

 

نکته یکم: بررسی متن روایت

با رجوع به کتب لغت، «عجم» به معنای نفهم یا کسی که کلامش نا مفهوم است و لو آن که این شخص عرب باشد. به تعبیری دیگر به عربی که نفهم است و یا کلامش نا مفهوم است عجم گویند و در مقابل عرب کسی است که کلامش قابل فهم و فصیح باشد[3]. از این رو آن عربی که نفهم باشد و کلامش نامفهوم، عجم است و آن فارس و عجمی که فهمیده و کلامش مفهوم باشد عرب است.

با این بیان فهم روایت آسان می گردد؛ زیرا که در واقع امام صادقعلیه السلام (البته اگر این روایت را صحیح دانسته و از امام معصوم بدانیم)با این تعبیرشان می خواهند بفرمایند که آن کس که شیعه ما با شد و ما را به عنوان مولای خود پذیرفته باشد عرب است(فهمیده است) اگر چه عجم و فارس باشد؛ و آن کس که شیعه ما نباشد و ولایت ما را نپذیرفته باشد  عجم است (فهمیده نیست) اگر چه عرب باشد.

همین تفسیر از روایت را مرحوم نمازی به تبع از مرحوم مجلسی به دست داده است و در ذیل همین روایت آورده است. علامه مجلسی پس از نقل این روایت، در مقام توضیح آن می فرماید:

 شیعتنا العرب ای العرب الممدوح من کان من شیعتنا و ان کان عجما و العجم المذموم من کان عدونا، وان کان عربا؛[4] اگر عرب خوب است، از شیعیان ما  است گر چه عجم باشد و عجم بد هر كه هست، از دشمنان ما است گر چه عرب باشد.

با این بیان، اگر منطوق کلام را اخذ کنیم، در این صورت معارض است با انبوه روایاتی که در فضایل و جایگاه مردم فارس آمده است. اگر هم منطوق را قابل تأویل بدانیم (که همین گونه است) این روایت فضیلتی برای مردم فارس حساب می شود نه مایه فضیحت.

نکته دوم: میزان سواد و علمیت این شبهه کننده است که اگر نگوییم بی سواد است، لا اقل کم سواد است و از ابتدایی ترین مبانی حدیثی بی بهره است.

نشانه های کم سوادی:

الف) وی در این شبهه، روایت را از امام حسینعلیه السلام نقل می کند، در حالی که شخص عارف و آشنا و لو اجمالی به روایات، می داند که منظور از اباعبدالله، امام صادقعلیه السلام است و امام حسینعلیه السلام در گاهِ نقل روایت از ایشان، با نام حسین بن علی یاد می شوند نه اباعبدالله.

ب) روایت را ایشان از کتاب «مستدرک» نقل کرده است که از کتب متأخر است و مؤلف آن، در تاریخ 1405 قمری (حدود 27 سال قبل) از دنیا رفته است، در حالی که این روایت در کتاب معانی الاخبار که مربوط به قرن چهارم است آمده و صاحب مستدرک الوسائل نیز به نقل از همین منبع روایت را نقل نموده است. البته ناگفته پیداست که اگر نویسنده شبهه، این روایت را از منبع اصلی، یعنی معانی الاخبار نقل می نمود، دیگر نمی توانست برای تضعیف جایگاه امام حسینعلیه السلام تمسک به کلامی کند که هر عاقلی از ذکرآن خودداری می کند، چه رسد که این کلام از زبان معصومی هم چون امام حسینعلیه السلام صادر شود. از این رو عمل ایشان را چه بسا به حساب بی سوادی وی نمی توان گذاشت؛ بلکه این را می توان به حساب عناد و دشمنی وی با اهل بیت عصمت و طهارت و یا رسیدن به هدف به هر وسیله ای گذارد.

ج) اگر به متن مستدرک الوسایل بخواهیم بپردازیم (همان طور که اشکال کننده به نقل از این منبع پرداخته است) این روایت را مرحوم «شیخ علی نمازی شاهرودی» در کتاب مستدرک خود آورده است، نه مرحوم «شیخ عباس قمی»! به تعبیر دیگر مؤلف کتاب «مستدرك سفینة البحار» شیخ علی نمازی شاهرودی است نه شیخ عباس قمی.

د) این روایت را مرحوم نمازی در بابی آورده است که به فضایل مردم فارس پرداخته است که با دیدن سر فصل این قسمت از کتاب و روایات قبل و بعد از این روایت، می توان به این مطلب دست یافت.  به عنوان نمونه به مطلبی که درست در بالای این روایت آمده است توجه کنید:

ایشان در راستای جای گاه والای مردم فارس در نزد اهل بیتعلیهم السلام، به آیه ای از قرآن اشاره می کند که خدای تعالی در قرآن می فرماید: «ولو نزلناه على بعض الأعجمین فقرأه علیهم ما كانوا به مؤمنین»؛ [5]و پس از نقل این آیه، به کلامی از امام صادقعلیه السلام در تفسیر این آیه می پردازد که آن حضرت فرمود: لو نزل القرآن على العجم ما آمنت به العرب، وقد نزل على العرب فآمنت به العجم، فهذه فضیلة العجم؛[6] اگر قرآن بر عجم نازل می شد، عرب به آن ایمان نمی آورد؛ از این رو خداوند قرآن را  بر عرب نازل نمود و عجم نیز به آن ایمان آورد که این از نشانه های فضیلت و برتری عجم است بر عرب.

و پس از نقل این کلام امام صادقعلیه السلام است که به روایت مورد بحث اشاره کرده و می نویسد:

معانی الأخبار: عن ضریس بن عبد الملك قال: سمعت أبا عبد اللهعلیه السلام یقول: نحن قریش، وشیعتنا العرب، وعدونا العجم[7].

ه) مرحوم نمازی پس از نقل این روایت، مطلبی دارد که در غالب «بیان» مطرح شده (معمولا بزرگانِ حدیث، پس از نقل حدیثی که نیاز به توضیح دارد، به توضیح آن روایات در غالب (بیان) می پردازند که این روایت نیز ازاین زمره است)و به توضیح این روایت پرداخته است که یکی دیگر از موارد بی سوادی و یا عناد و دشمنی اشکال کننده است؛ چرا که «بیان» مؤلف را اشتباه ترجمه کرده است به گونه ای که این ترجمه موجب شده است که معنی دقیقا به عکس شود!

و) ایشان در ادامه افاضاتشان! به متنی اشاره می کند که باز به علت عدم آشنایی با متن روایات و واژه های به کار برده شده در این اقیانوس بی کران الاهی، هم خود به اشتباه افتاده است و هم دیگران را به بی راهی سوق داده است. وی در ادامه کلام امام حسینعلیه السلام! می نویسد: «ایرانی ها را باید دستگیر کرد و به مدینه آورد، زنانشان را بفروش رسانید و مردانشان را به بردگی و غلامی اعراب گماشت».

حال آیا این کلامی را که ایشان از امام حسین نقل می کند از این امام هُمام است یا خیر؟

اگر وی به متن مستدرک دقتی معمولی می نمود (البته تا این اندازه گمان می رود دقت داشته است و به خاطر رسیدن به برخی مقاصد خویش خود را به ندیدن زده است) می دید که مرحوم نمازی پس از بیانی که برای روایت مورد بحث می آورد، به خَبطی که دومی (عمر) درباره ایرانیان کرده است اشاره کرده و با نقل این کلام عمر، به کاری تطبیقی در این باره می پردازد تا به این وسیله، به دیدگاه صاحبان خلافت (اهل بیتعلیهم السلام) و غاصبان خلافت (عمر وتابعانش) پیرامون ایرانیان بپردازد. از این رو این گونه می نویسد:

«سوء رأی الثانی فی الأعاجم: مناقب ابن شهرآشوب: لما ورد بسبی الفرس إلى المدینة أراد الثانی أن یبیع النساء وأن یجعل الرجال عبید العرب، وعزم على أن یحمل العلیل والضعیف والشیخ الكبیر فی الطواف وحول البیت على ظهورهم»[8]؛ دیدگاه منفی «الثانی» (عمر) درباره عجم ها: هنگامى كه اسیران فارس وارد مدینه شدند، عمر در نظر گرفت تا زنان اسیر را بفروشد و مردان اسیر را غلام ملت عرب قرار دهد. عمر همچنین تصمیم گرفت مردان اسیر فارس، افراد زمین گیر، ضعیف و پیر عرب را در موقع طواف بدوش بگیرند و طواف دهند.

نکته ای که گفته ما را تأیید می کند، ادامه این روایت تاریخی است که حضرت امیر المومنینعلیه السلام در رد کلام عمر به نقل از پیامبر اسلام می فرماید: «افراد شریف هر گروهى را گرامى بدارید و لو اینكه با شما مخالفت نمایند». حضرت امیرعلیه السلام در ادامه فرمودند:

این مردمان فارس، مردمانى حكیم و گرامى اند؛ زیرا به ما سلام كردند و به دین مقدس اسلام رغبت پیدا نمودند.

من آن سهمى را كه خودم و بنى هاشم از این اسیران داریم در راه خدا آزاد كردم. مهاجران و انصار گفتند: اى برادر رسول خدا! ما نیز سهم خود را به تو بخشیدیم. حضرت امیر فرمود: پروردگارا! اینان سهم خود را بخشیدند و منهم قبول كردم و اسیران را آزاد نمودم.

عمر گفت: على بن ابى طالب در این عمل سبقت گرفت و تصمیمى را كه من درباره مردم عجم داشتم در هم شكست![9]

 

حال خود ببینید که متن کلام امیر سخن، حضرت امیرعلیه السلام کجا و کلام مدعی کجا!؟ علم  و علمیت کجا و جهل و جاهلیت کجا!؟ عقلانیت کجا و تعصب بی جا کجا!؟

باری ،مرحوم نمازی پس از این روایت، به روایاتی اشاره می کند که تمامی آنها در مقام اثبات جایگاه والای ایرانیان در نزد پیامبر و معصومین علیهم السلام است.

در آخر باید گفت که: آنان که با سخنان خویش در صدد خاموش کردن نور الاهی اند، وعده خداوند درباره آنان ساری و جاری است که خدای تعالی علی رغم خواست دشمنان الاهی، نور خود را کامل کرده و به روشنی اش خواهد افزود.

یریدون أن یطفئوا نور الله بأفواههم ویأبى الله إلا أن یتم نوره ولو كره الكافرون.[10]


[1] معانی الأخبار، ص 403- 404، حدیث71.

[2] رجال نجاشی، ص 187، شماره 498.

[3] العجم والعجم خلاف العرب والعرب، والعجم جمع الأعجم الذی لا یفصح ولا یبین كلامه، وإن كان عربی النسب والأنثى عجماء... وأعجمت: أبهمت. ویقول ابن جنی: اعلم أن عجم إنما وقعت فی كلام العرب للإبهام والإخفاء وضد البیان والإفصاح؛ تاج العروس، الزبیدی، ج 1، ص 9.

 [4] بحارالانوار، ج 64، ص  176

[5] سوره شعراء، آیه 198-199.

[6] تفسیر قمی، ج2، ص124.

[7] مستدرك سفینة البحار، الشیخ علی النمازی الشاهرودی، ج 7، ص 107- 108.

[8] همان، ج 7، ص 107- 108.

[9] لما ورد بسبی الفرس إلى المدینة أراد عمر بیع النساء وأن یجعل الرجال عبید العرب وعزم على أن یحملوا العلیل والضعیف والشیخ والكبیر فی الطواف وحول البیت على ظهورهم، فقال أمیر المؤمنین: ان النبی قال: أكرموا كریم قوم وإن خالفوكم وهؤلاء الفرس حكماء كرماء فقد ألقوا الینا بالمسلم ورغبوا فی الاسلام فقد أعتقت ‹ صفحه 208 › منهم لوجه الله حقی وحق بنی هاشم، فقالت المهاجرون والأنصار: قد وهبنا حقنا لك یا أخا رسول الله، فقال: اللهم فاشهد انهم قد وهبوا وقبلت وأعتقت، فقال عمر: سبق إلیها علی بن أبی طالب ونقض عزمتی فی الأعاجم؛ مناقب آل أبی طالب، ابن شهر آشوب، ج 3، ص 207 – 208.

 [10] سوره توبة، آیه 32.

نظرات() 
What is the Ilizarov method?
پنجشنبه 16 شهریور 1396 08:24 ق.ظ
Hey I am so happy I found your website, I really found you by error, while I was browsing
on Bing for something else, Regardless I am here now and would just like to say cheers for a remarkable post
and a all round exciting blog (I also love the theme/design),
I don’t have time to look over it all at the moment
but I have bookmarked it and also included your RSS feeds, so when I have time
I will be back to read a great deal more, Please do keep up the awesome jo.
chaturbatefreetokenshack.com
چهارشنبه 15 شهریور 1396 04:32 ق.ظ
I really like your blog.. very nice colors & theme. Did
you make this website yourself or did you hire someone to do it for you?
Plz respond as I'm looking to create my own blog and would like to find out where u
got this from. thanks
How do you strengthen your Achilles tendon?
شنبه 14 مرداد 1396 09:32 ق.ظ
I couldn't resist commenting. Very well written!
ameblo.jp
جمعه 6 مرداد 1396 11:46 ب.ظ
We're a group of volunteers and opening a new scheme in our community.
Your web site offered us with valuable info to work on. You have done a formidable job and our whole community
will be thankful to you.
BHW
جمعه 1 اردیبهشت 1396 03:09 ب.ظ
Hi there, just wanted to say, I loved this blog post. It was practical.
Keep on posting!
یاشار
شنبه 28 مرداد 1391 10:41 ق.ظ
سلام؛ در کلاس و در پاسخ به سوال بنده فرمودید در حوزه فضای بازی وجود دارد و طلاب نظرات رهبری را زیر سوال می‌برند و..
هرچند خودتان بهتر می‌دانید که اینگونه نیست اما از زبان همکار (!) شنیدن بهتر است:
http://rezataran.blogfa.com/post/65/%D8%B7%D9%84%D8%A8%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%88%D8%B2%D9%87-%DA%86%D9%87-%D9%85%DB%8C%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF-
پاسخ حریم : سلام علیکم. این لینک شما منافاتی با سخن بنده ندارد، چرا که اظهار نظر نویسنده اظهار نظری شخصی است و موضوع بحث نویسنده نیز با مطلب این جانب منافات ندارد، چرا که موضوع آن «طلبه ها با منتقدین رهبری در حوزه چه میکنند؟» است و این با بحث مسئولین حوزه متفاوت است.
عظیمی
پنجشنبه 22 تیر 1391 02:17 ب.ظ
ممنون
نمیدونستم عجم به این معنایی است که شما مرقوم فرمودید ممنون از مطالبی که در این وبلاگ بیان می کنید
پاسخ حریم : موفق باشید.
babak.balmani
جمعه 12 خرداد 1391 12:00 ق.ظ
سلام
بسیار جالب بود
چطور میتونم متن های رمز دار شما رو بخونم
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :